Van krijtbord naar algoritme: gebruik van AI in het onderwijs

De ontwikkelingen in Artificial Intelligence (AI) gaan razendsnel. Ook binnen het onderwijs van de Politieacademie is dit een belangrijk onderwerp. Wat zijn de kansen en de risico’s en hoe gebruik je het veilig en verantwoord? Op de eerste maandag in september opent de Politieacademie traditioneel het Politieonderwijsjaar. Tijdens deze opening besteden we aandacht aan dit vraagstuk. Wilfred van Maanen werkt als docent bij team Intelligence van de Politieacademie vanuit de vakgroep Innovatie en Professionalisering. Hij geeft tijdens de opening een mini-college over hoe hij AI gebruikt in het politieonderwijs.

Van lesclips tot sprekende AI-agents en infographics die zijn gemaakt met generatieve AI. Het is het dagelijkse werk voor Wilfred. Hij draagt bij aan onderwijsontwikkeling en innovatie binnen team Intelligence voor ongeveer zestig collega’s. Maar ook daarbuiten weten collega’s Wilfred te vinden. Zo vroeg een docent uit Eindhoven of Wilfred met AI een video over Eerste Hulp door Politie wilde maken. Inmiddels draait de video op alle negen locaties van het basispolitieonderwijs.

Efficiëntie in het onderwijs en op de werkplek

‘De docenten hebben zelf vaak niet de kennis en tijd om zo’n video te ontwikkelen, omdat zij bezig zijn met lesgeven. Met AI kan ik een theorieles van een hele ochtend samenvatten in een video van ongeveer 10 minuten. De studenten kunnen de video voor de les al bekijken en het later ook nog terugkijken. Iedereen was er super enthousiast over. Ik ben nu bijvoorbeeld bezig met het maken van een rode draad casus die door drie verschillende opleidingen kan lopen. Van het genereren van personages, bedrijven en locaties tot het bedenken van verhaallijnen, criminele activiteiten, aannames en dwaalsporen. Heel gaaf om te zien wat je in korte tijd kunt maken met de inzet van AI’, vertelt Wilfred.

De laatste tijd is Wilfred ook aan het experimenteren met ‘performance support’ waarbij collega’s met AI directe ondersteuning kunnen krijgen op hun werkplek. Zo heeft hij een interactieve tool gemaakt voor het nieuwe Wetboek van Strafvordering. Dit is nog een experiment dat wordt getest. ‘Mijn idee is dat een collega op straat het op zijn mobiele telefoon moet kunnen gebruiken. Het werkt op vliegtuigmodus, dus je hebt geen internet nodig. Stel, je hebt een ad-hoc situatie en slecht bereik en je denkt: hoe zat dat ook alweer? Dan kun je het via een offline zoekfunctie heel makkelijk opzoeken. Je krijgt meteen de verschillen tussen het oude en het nieuwe wetboek te zien met een stukje toelichting vanuit de memorie van toelichting’, legt Wilfred uit.

Veilig en verantwoord AI gebruiken

Wilfred: ‘Ik gebruik AI vooral als een sparringpartner. Ik behandel het als een digitaal persoon en als een expert op het gebied waarover ik informatie wil hebben. Ik leg mijn idee voor en vraag dan om de sterke en zwakke kanten en waarom hij dat vindt. Ik geef daarbij een uitgebreide prompt met allerlei instructies. Hij weet daardoor dat hij me niet naar de mond moet praten en dat hij bronvermelding moet geven. In zijn instructies staat ook dat als hij iets niet weet, hij dat moet aangeven om te voorkomen dat hij gaat hallucineren om mij ter wille te zijn. Uiteindelijk kom ik tot een soort ruwe schets van mijn idee en de mogelijkheden. Ik gebruik daarbij altijd een combinatie van verschillende AI-tools om te voorkomen dat ik me blindstaar op één tool met mogelijke vooroordelen.’

Bij het gebruik van AI voor de onderwijsontwikkeling werkt Wilfred nauw samen met Michael Bots. Michael is beleidsadviseur digitalisering en onderwijsinnovatie bij de Politieacademie. Hij onderzoekt hoe AI veilig en verantwoord in het onderwijs kan worden ingezet. Michael: ‘Voor het nieuwe Wetboek van Strafvordering moeten we in een heel korte tijd met een aantal docenten het onderwijs aanpassen. Dat is een mooi voorbeeld waarbij we onderzoeken welke rol AI daarin kan spelen. We testen welke tools we veilig kunnen inzetten en kijken naar de kwaliteit en prestaties van AI. Daaraan hangen we ook een beoordeling, zodat we kunnen bekijken of het geschikt is voor de toekomst. Zo streven we naar een veilige en verantwoorde inzet van AI.’

Kijken naar de kansen zonder de risico’s uit het oog te verliezen

De ontwikkelingen in AI gaan ontzettend snel. Een aantal jaar geleden deed AI iedereen versteld staan van de mogelijkheden. Inmiddels is het veranderd van tools die op een intelligente manier vragen kunnen beantwoorden naar tools die volledig zelfstandig taken voor je kunnen oppakken. ‘Docenten willen daarmee experimenteren’, weet Michael. ‘Daarom is het belangrijk dat we hiervoor eerst goede experimenten opzetten. Zo kunnen we vooraf toetsen of het veilig, ethisch verantwoord en betrouwbaar is. We kunnen docenten dan goed ondersteunen om het onderwijs te vernieuwen, maar we zorgen wel dat het beheerst gebeurt. Als je dat als organisatie loslaat, nemen de risico’s toe.’

‘Er zit altijd een spanningsveld tussen de kansen en de risico’s van het gebruik van AI binnen de politieorganisatie. De verantwoorde en veilige inzet is bij ons een basisvoorwaarde om van daaruit verder te kijken. AI kan de kwaliteit van leren, toetsen en begeleiden versterken. Docenten kunnen door het gebruik van AI meer tijd vrijmaken voor andere zaken. We moeten daarom kijken naar die kansen en meerwaarde van AI zonder de risico’s uit het oog te verliezen’, vindt Michael.

Hoe beperk je dan die risico’s en zorg je dat het verantwoord en veilig wordt gebruikt? Volgens Michael heeft iedereen daar een verantwoordelijkheid in. ‘Als organisatie hebben we een handreiking AI waarin de spelregels en kaders staan voor het gebruik van AI in het onderwijs. Deze gelden voor zowel docenten als studenten. Daarnaast moeten we er als organisatie ook voor zorgen dat iedereen over een passend niveau van AI-geletterdheid beschikt. Zo is er door de Politieacademie voor collega’s onlangs een e-learning ontwikkeld over data en AI. Ook zullen er meer leermogelijkheden komen in het nieuw te vormen Center for Teaching & Learning. Afhankelijk van de functie zou iedereen zich als individu daarnaast moeten afvragen: welke kennis en vaardigheden van AI heb ik nodig? Zo kan je het verantwoord gebruiken en ook bewust zijn van de risico’s. Want wat je niet kent, zie je ook niet.’

Mensen zijn enthousiast

Wilfred krijgt veel vragen en verzoeken van collega’s door het hele land voor AI-projecten. Van een liedje voor een afscheid tot een video voor nieuwe medewerkers. ‘De ideeën blijven maar komen’, zegt Wilfred. ‘Ik ben geen ICT’er, maar gewoon iemand die het leuk vindt om dit werk te doen. Ik ben gaan pionieren om erachter te komen wat wel en wat niet werkt en mensen zijn enthousiast. Het is heel tof om een collega aan de andere kant van het land te kunnen helpen die vervolgens zo blij is. Het scheelt hem veel werk en voor mij is het een kleine moeite.’