Onderwijs Organisatie TOP-opleiding helpt leidinggevenden hun rol te vinden Geschreven op maandag 31 augustus 2026 Hoe stuur je een rechercheteam aan dat heel anders is dan jij zelf bent? Deze vraag stelde Isabelle zich toen de politie haar als daadkrachtige politievrouw aanstelde als leidinggevende bij een analytisch team. Ze had recherchekunde gestudeerd, maar niet geleerd hoe je leiding moest geven. Dat leerde ze van Els van Maarseveen, docent en projectleider ontwikkeling van de TOP-opleiding (Traject operationeel politieleiderschap). Tijdens de opening van het Politieonderwijsjaar op 7 september vertellen ze samen hoe de opleiding leidinggevenden helpt hun rol te vinden. ‘Ik had gesolliciteerd als leidinggevende, maar ik miste de theorie over leidinggeven’, vertelt Isabelle. ‘Ik voelde me als leidinggevende weer een aspirant. De vragen waarmee ik begon waren: hoe sluit ik aan bij de behoeften van mijn team? Hoe ga ik bijvoorbeeld om met weerstand? Dat vond ik vroeger lastig; ik schoot al snel in de verdediging’, vertelt ze. ’Ik kreeg een hoogopgeleid, analytisch team onder me. Zelf ben ik meer een daadkrachtig en pragmatisch type. Ik vroeg me af hoe ik zo'n team het beste kon aansturen.’ ‘Het lukt me niet’ Voor Isabelle was de overstap naar een leidinggevende functie moeilijker dan verwacht. Na haar opleiding recherchekunde begon zij als operationeel specialist, een functie zonder leidinggevende verantwoordelijkheden. Toen zij bewust koos voor een operationele leidinggevende rol, ontdekte ze dat leidinggeven een vak op zichzelf is. Els beaamt dat. Ze is nu twee jaar docent bij de TOP-opleiding en daarnaast projectleider ontwikkeling van de opleiding. ‘Ik geef les over leiderschap op operationeel niveau. Het gaat niet alleen over wat je doet als leidinggevende, maar vooral over wie je bent en hoe je jouw gedrag afstemt op de mensen met wie je werkt.’ ‘Isabelle vertelde me letterlijk: 'Het lukt me niet.' Dan is de vraag niet hoe je harder gaat werken, maar wat je anders moet doen om samen met je team resultaten te bereiken. Waarom krijg je de groep niet mee? Dat besef proberen we deelnemers te geven.’ De commissie Schneiders De Politieacademie ontwikkelde de TOP-opleiding na het advies van de commissie Schneiders. Die concludeerde in 2022 dat het leiderschap binnen de toenmalige Landelijke Eenheid op onderdelen tekortschoot. En dat de politie meer aandacht moest geven aan de ontwikkeling van leidinggevenden. Tegelijk gaven veel leidinggevenden aan dat zij behoefte hadden aan onderwijs over leidinggeven. Ze wilden ook een plek om ervaringen uit te wisselen. Tegelijk met de ontwikkeling van de TOP-opleiding splitste de Landelijke Eenheid op. Er zijn nu twee eenheden: de Eenheid Landelijke Expertise en Operaties (LX) en de Eenheid Landelijke Opsporing en Interventies (LO). Isabelle werkt bij LO. Op dit moment kunnen alleen operationeel leidinggevenden binnen deze twee eenheden de TOP-opleiding volgen Pas ik wel bij het team? ‘Een belangrijk onderdeel van de opleiding is persoonlijk leiderschap’, vertelt Els. ‘Veel deelnemers hebben nooit bewust stilgestaan bij vragen als: waar sta ik voor, wat vind ik belangrijk en hoe stuur ik een team aan? We laten deelnemers onderzoeken wie ze zijn, wat hun drijfveren zijn en wat hen heeft gevormd. Daarna kijken we hoe dat zich verhoudt tot de context waarin ze leidinggeven. Past jouw manier van leidinggeven eigenlijk wel bij wat het team nodig heeft?’ ‘Daarnaast komen de politie-specifieke uitdagingen van leidinggeven aan bod. Leidinggevende zijn bij de politie vraagt onder andere om aandacht te hebben voor morele vraagstukken, weerbaarheid en rechtsstatelijk handelen. Het bewust worden van deze aspecten én daarnaar handelen, is erg belangrijk.’ Voor Isabelle viel tijdens één van de lessen een belangrijk kwartje. ‘We werkten met verschillende kleuren die gedragsstijlen symboliseren. Ik herkende veel van mijn voorkeursgedrag in geel. Ik schakel snel en wil graag vooruit. Als je team vooral blauw georiënteerd is en eerst analyseert en de details wil doorgronden, dan gaat dat niet altijd samen. Dan kan ik wel heel hard gaan hollen, maar dan holt er niemand mee. Ineens begreep ik waarom leidinggeven aan dat analytische team me zoveel energie kostte.’ Dat inzicht veranderde ook haar kijk op leiderschap. ‘Ik dacht eerst dat ik de persoon moest zijn met alle oplossingen. Dat ik als leidinggevende alles moest bedenken. Nu zie ik mijn rol veel meer als helpend en faciliterend. Ik hoef niet altijd zelf met de oplossing te komen. Door eerst goed te luisteren naar wat collega’s nodig hebben en ruimte te geven aan hun ideeën en expertise, kan ik hen beter ondersteunen en samen tot de beste oplossing komen.’ Bewust leiderschap Volgens Els levert dat niet alleen betere samenwerking op, maar ook meer rust. ‘Bij Isabelle zag ik dat heel duidelijk gebeuren. Ze kreeg meer vertrouwen in haar eigen rol. Dat vond ik inspirerend om te zien. Veel deelnemers veranderen tijdens de zes maanden die de opleiding duurt. Maar de grootste ontwikkeling zie je vaak pas daarna. Ze blijven bewust bezig met hun eigen leiderschap.’ ‘De belangstelling voor de TOP-opleiding is groot, ook van leidinggevenden uit andere eenheden’, vertelt Els. ‘Maar op dit moment kunnen twee groepen van zestien deelnemers per jaar de opleiding volgen. Dat is een mooi begin. Mijn wens is dat iedere startende leidinggevende een vorm van dit onderwijs kan volgen.’