Onderwijs 'Brandonderzoek vraagt om meer dan sporen herkennen' Geschreven op maandag 22 juni 2026 Op de Twente Safety Campus in Enschede heeft een brand gewoed in een container. Zwartgeblakerde muren, verkoolde resten van meubels en samengesmolten materialen laten zien hoe heftig het vuur is geweest. Rond de container staat een groep studenten van de brandweer en de politie. Zij volgen de opleiding Brand Advanced. De studenten onderzoeken deze verzonnen plaats delict tot in detail om te ontdekken hoe de brand is ontstaan. De opleiding De opleiding Brand Advanced leidt vakspecialisten op. In de opleiding leren forensisch onderzoekers hoe ze ingewikkelde branden onderzoeken, scenario’s toetsen en hun conclusies juridisch onderbouwen. Docent Hans Helsen geeft les bij deze opleiding. Volgens hem is brandonderzoek een ingewikkelde vorm van forensisch onderzoek. ‘Brand is namelijk erg vernietigend. Juist daarom moet je heel geordend kunnen werken en kunnen laten zien hoe een brand is ontstaan. Dit is nodig zodat we genoeg bewijs kunnen verzamelen om verdachten voor de rechter te kunnen brengen.’ De totale opleiding duurt bijna een jaar. De politiemensen volgen de opleiding samen met collega’s van de brandweer, brandonderzoekers van Defensie en brandonderzoekers uit de publieke sector. Daarna volgen ze nog zeven weken lessen op de Politieacademie voor het juridische deel. ‘Student spitsen de juridische vaardigheden tijdens deze opleiding meer toe op het brandonderzoek’, legt Hans uit. ‘Ook krijgen studenten een verdieping op het veilig werken aan bijvoorbeeld elektrische voertuigen. Maar ook huisinstallaties, gasinstallaties, werken onder asbestomstandigheden en het omgaan met verbrande slachtoffers.’ ‘Brand Advanced is bedoeld voor forensisch onderzoekers die al een forensische opleiding hebben afgerond. Deze onderzoekers willen zich specialiseren in brandonderzoek,’ zegt Hans. ‘Voorafgaand aan deze opleiding is er de opleiding Brand Basis. Studenten krijgen in deze basisopleiding les in het nemen van eerste maatregelen bij een brandcasus. Ook leren ze onderzoek doen bij minder ingewikkelde branden.’ Samenwerkingen De opleiding Brand Advanced is tot stand gekomen vanuit de samenwerking tussen het Kwaliteitsnetwerk Brandonderzoek Politie, het Vakspecialistisch Politieonderwijs van de Politieacademie, NFI (Nederlands Forensisch Instituut) en het NIPV (Nederlands Instituut Publieke Veiligheid). Daardoor krijgen studenten zowel brand-technische, juridische als chemisch-forensische kennis. Het NIPV is een publieke organisatie voor crisisbeheersing en brandweerzorg. ‘Zij verzorgen het onderdeel van de opleiding Brandonderzoeker. Studenten leren hier hoe ze een brandonderzoek moeten aanpakken. Hoe een brand reageert. En welke stappen de brandweer zet’, vertelt Hans. Naast deze samenwerking werken de docenten en studenten ook samen met het NFI. Zij verzorgen het onderzoek van brandmonsters. Ze hebben een afdeling Brand- en Technisch Onderzoek. ‘Studenten gaan een dag naar deze organisatie toe. Hier kunnen ze zien hoe het hele proces van chemisch brandonderzoek in zijn werk gaat.’ Praktijkgericht leren Hans: ‘Praktijkgericht leren staat centraal bij Brand Advanced. Studenten oefenen realistische casussen en leren werken met echte situaties. Daardoor ontwikkelen zij praktische vaardigheden die direct toepasbaar zijn.’ Op de Twente Safety Campus in Enschede werken studenten in groepjes om uitgebrande containers te onderzoeken. De docenten hebben vooraf een aantal met meubels ingerichte containers in brand gestoken. De oorzaken van de branden zijn in elke container anders. De studenten moeten onderzoeksvragen stellen over de oorzaak van de brand. Daar verbinden zij onderzoekshandelingen aan. Deze handelingen leveren bewijs of sporen op. Bij het betreden van de verbrande containers moeten studenten denken aan hun veiligheid. ‘Er is binnen van alles gebeurd. Voorwerpen kunnen beschadigd zijn en vallen. Je kunt je snijden aan glas. Ook moet je denken aan giftige dampen’, maakt Hans duidelijk. ‘Daarna moeten ze de ruimte goed vastleggen. Bij een misdrijf moet je de rechter kunnen meenemen in het verhaal. Daarom moeten studenten kunnen terugvallen op beeldmateriaal, tekeningen, schetsen en 3D-scans.’ Tijdens de Brand Advanced-opleiding leren studenten ook hoe ze een brandbeeld moeten begrijpen. ‘Als onderzoekers op de plek aankomen, heeft de brand al veel verwoest. Ze moeten dan onderzoeken wat hieraan vooraf is gegaan. Bijvoorbeeld: hoe heeft de brandweer het vuur uitgemaakt? Hoe heeft de brand zich gedragen op een plek of in een object?’ Hans vindt het belangrijk dat studenten zelf dingen kunnen inbrengen in hun opleiding. ‘We laten studenten ook wel eens een casus onderzoeken die ze in de praktijk hebben meegemaakt. We kijken dan bijvoorbeeld naar wat er gebeurt als we benzine door een brievenbus gooien en dat in brand vliegt. Wat voor schadebeeld levert dat op? Het is mooi dat we flexibel zijn in dit onderwijs, zolang we de leerdoelen maar halen. Zo ontstaat er ook meer betrokkenheid bij studenten.’ ❛❛ Het is mooi dat we flexibel zijn in dit onderwijs, zolang we de leerdoelen maar halen. Hans Helsen Docent Brand Advanced De kern van brandonderzoek Onderzoekers afleveren die niet alleen sporen herkennen. Maar die ook kunnen uitleggen wat die sporen betekenen en hoe ze zijn ontstaan. Volgens Hans zit juist daar de kern van goed brandonderzoek. ‘Ik vind het belangrijk dat studenten begrijpen wat ze gezien hebben en dat ze dat ook kunnen uitleggen. Als ze kunnen beredeneren hoe een brand is verlopen, wat de oorzaak is geweest, wie hier de veroorzaker van is en dat goed kunnen uitleggen, dan word ik daar heel blij van.’