Onderzoek naar hoe jongeren en de politie onder druk omgaan met emoties

Tijdens de jaarwisseling waren er veel gewelddadige confrontaties tussen jongeren en de politie. Hoe kunnen we dit voorkomen? Afgelopen week is het onderzoeksproject CONTEXT van start is gegaan. Dit project kan misschien helpen bij de aanpak van dit ingewikkelde probleem. In dit project worden bij beide doelgroepen in Virtual Reality (VR) stressvolle situaties nagebootst, hartslagmetingen gedaan en regulatievaardigheden getraind. Met als doel: van beide kanten voorkomen dat het uit de hand loopt en duurzame weerbaarheid versterken.

‘We geloven erin dat je mooie dingen kan bereiken, als je meerdere doelgroepen bij elkaar brengt’, zegt Teun-Pieter de Snoo. Teun-Pieter is onderzoeksleider professionele weerbaarheid bij het Kenniscentrum Mens en Politieorganisatie. Hij is namens de Politieacademie betrokken bij het project. In het project is een groot aantal partijen verenigd. ‘Het mooie is dat het zich niet alleen richt op de politie, maar ook op jongeren. En dan vooral jongeren met agressieproblemen.

‘Zowel politiemedewerkers als jongeren worden geconfronteerd met stressvolle situaties. Hoewel zij vaak als tegenpolen worden gezien, delen zij een uitdaging: het hanteren van intense emoties onder druk. Als deze emotieregulatie tekortschiet, kan dat bij beide groepen leiden tot vergelijkbare effecten, waaronder verhoogde stressklachten en verminderde besluitvaardigheid.’

Het denkende brein onder druk

Bij het CONTEXT project zijn wetenschappers, verschillende universiteiten, hogescholen en mbo-scholen betrokken. Maar ook maatschappelijke organisaties als Halt. Halt heeft veel te maken met jongeren die problemen hebben om hun emoties te reguleren.

‘Bijvoorbeeld met jongeren die zich vervelen en dan agressief worden’, weet Teun-Pieter. ‘Of jongeren die tijdens de jaarwisseling zó opgefokt zijn, dat ze eigenlijk niet meer weten wat ze aan het doen zijn. Het denkende brein delft dan het onderspit, omdat ze worden overspoeld door alles wat er op ze afkomt. Het brein gaat naar vecht-of-vlucht: reflectie en remmingen vallen deels weg.'

'De eerste stap in dit project is onderzoeken hoe bij deze jongeren de mechanismen rond stress en emotieregulatie werken. Wat gebeurt er nou eigenlijk met ze waardoor ze agressief worden? Bij sommige jongeren is er sprake van geplande agressie. Maar er is ook een deel bij wie het in ‘the heat of the moment’ uit de hand loopt. Dat vraagt om een verschillende aanpak. Een korte, op de biologie van de persoon afgestemde training kan helpen escalaties in de toekomst te voorkomen.’

Beslissen in stressvolle situaties

De Radboud Universiteit is de initiatiefnemer van het CONTEXT project. Eerder ontwikkelde zij samen met de Politieacademie de VR-training ‘Decision Under Stress Training’ (DUST). In deze training ervaren politiemensen stressvolle situaties, waarbij ze tegelijk beslissingen moeten nemen.

‘Een volgende stap in het onderzoek, is voor de jongeren met agressieproblemen een bijpassende training ontwikkelen. We hebben het idee dat de training die we nu met politiemensen doen, met wat aanpassingen mogelijk  ook past bij deze jongeren. Waarbij ze besluiten moeten nemen onder druk en in een stressvolle situatie leren hun emoties te reguleren. De training helpt simpel gezegd om het denkende brein weer aan te zetten, juist als de spanning oploopt.'

'Dat is precies wat die jongeren ook nodig hebben, zodat ze weer een beetje controle krijgen. En niet overspoeld worden door de situatie en daarom van alles in de fik steken. In dit project onderzoeken we het samenspel tussen lichaam en brein tijdens stress. Om vervolgens een op de persoon afgestemde training aan te bieden, om juist die processen die leiden tot problemen, onder controle te brengen.’

Balans tussen gas -en rempedaal

Er zijn inmiddels ongeveer vijfhonderd politiemensen getraind met DUST. ‘Een belangrijk inzicht uit DUST is hoezeer je fysieke toestand verbonden is met het gedrag dat je vertoont. Om paraat te staan, is je fysieke toestand heel belangrijk. Tegelijkertijd moet het vakmanschap van de politie altijd centraal staan. Als ik de DUST training geef, zeg ik wel eens: het is niet bedoeling dat jullie hier als ‘zenmeester’ naar buiten lopen. Het gaat om de balans tussen het gas- en het rempedaal.

'Soms moet je echt scherp zijn om besluiten te nemen en gelijk gaan rennen om een boef te vangen. Maar je wil niet dat je ’s avonds in bed ligt en nog steeds aan het stuiteren bent. Dan moet je juist weer je rempedaal intrappen.'

'Balans houden tussen gas geven en remmen is wat we trainen in de DUST training. Als je in een stressvolle situatie leert, dan is het veel makkelijker om die kennis daarna in een dagelijkse situatie toe te passen. Dan heb je dat al een keer getraind.’

Vertaling naar de praktijk

Vanuit de Politieacademie wordt meegekeken welke doelgroepen vanuit de politie kunnen meewerken aan het project. ‘Bijvoorbeeld de Officieren van Dienst. Zij maken veel stress mee. Een andere doelgroep zijn de collega’s die net van start- naar vakbekwaam gaan. Zij hebben de opleiding gehad, maar maken nog heel veel nieuwe dingen mee. Zij kunnen nog wel wat ondersteuning in de leerpraktijk gebruiken.’

Ook wil Teun-Pieter onderzoeken hoe de DUST training een vervolg kan krijgen in de politiepraktijk. ‘Collega’s die de training hebben gevolgd, hebben de wens om daarna later nog eens een soort ‘booster’ te krijgen. Om de training dan weer in de praktijk te kunnen toepassen. Misschien in de vorm van een reminder op je smartwatch, op het moment dat de spanning stijgt: denk aan je ademhaling, of iets dergelijks. Dat zouden we dan ook voor de jongeren kunnen doen.’

In gesprek

Het project heeft een looptijd van acht jaar. ‘We staan dus nog helemaal aan het begin. We zijn ook nog zoekende welke jongeren we de training willen laten doen. Misschien een groep die in contact is geweest met Halt, of misschien een groep die in detentie zit.'

'We horen al wel bij de betrokken instanties, maar ook onder de jeugd zelf, dat er behoefte is om meer ‘in control’ te komen. Emoties onder controle krijgen, agressie kanaliseren, of uiten op een moment waarop dat wel kan, dat vinden zij ook belangrijk.'

'Voor ons was DUST al interessant om te zien hoe stress werkt in iemands lijf. Nu verbinden we dat aan sociaal gedrag, op maatschappelijk niveau. Om uiteindelijk agressie en geweld te voorkomen. Uiteindelijk willen we de partijen ook samenbrengen. Op welke manier we dat willen doen, daar gaan we nog over nadenken.'