Onderwijs ‘Mentale weerbaarheid is op een fijne manier je werk kunnen doen’ Geschreven op maandag 16 februari 2026 Het cluster Mentale Weerbaarheid heeft het onderwijs op dit thema geactualiseerd. ‘Mentale weerbaarheid gaat over presteren’, legt Anabelén de Gouw uit. Zij is docent binnen dit cluster en geeft onder andere trainingen over dit onderwerp. ‘Met presteren bedoelen we je taak echt goed uitvoeren in het moment. Tegelijk kijken we naar presteren op de lange termijn: duurzame inzetbaarheid. We willen dat collega’s een goede mentale basis hebben, bijvoorbeeld om te kunnen terugveren na een ingrijpende situatie.’ ‘We zijn jaren geleden met dit thema begonnen onder de noemer ‘mentale kracht’. Dit bestond toen uit een driedaagse opleiding. Maar naar mijn idee werd dat niet goed gewaarborgd in het onderwijs’, legt Anabelén uit. ‘Omdat dit thema steeds belangrijker wordt, hebben we er nu voor gekozen dit steviger in de organisatie neer te zetten.’ Drie vormen van weerbaarheid ‘Als je naar het onderwijs kijkt, hebben we te maken met drie soorten weerbaarheid. Dat zijn fysieke, morele en mentale weerbaarheid. We kunnen met de nieuwe leermiddelen ‘weerbaarheid’ breder en dieper in de organisatie uitdragen. Daar is gelukkig de laatste jaren ook meer aandacht voor. Mentale weerbaarheid is ook omgaan met bijvoorbeeld veel stress, tegenslagen, werkdruk, en tóch op een fijne manier je werk kunnen blijven doen.’ ‘De nieuwe leermiddelen zijn beschikbaar voor alle medewerkers van de Politieacademie, maar ook voor alle politiestudenten en -medewerkers. Zo hebben we kennisclips en minicolleges ontwikkeld. Maar er is ook een e-learning en een vernieuwde reader. Speciaal voor alle docenten binnen de Politieacademie hebben we ook een presentatie gemaakt. Deze kan meteen toegepast worden in het politieonderwijs.’ ❛❛ Wij gaan ervan uit dat de hersenen één geheel zijn. Extra handvatten om weerbaarheid te bespreken ‘Mentale weerbaarheid zit sowieso in het curriculum van het basispolitieonderwijs, vertelt Anabelén. ‘Met de presentatie geven we de docenten extra handvatten om dit thema in de les te bespreken. We hebben het hier over alle docenten trouwens, niet alleen maar die Integrale Beroepsvaardigheden Training geven.’ ‘We hebben zes verschillende tools waarmee we onze medewerkers weerbaarder kunnen maken. Dat is niet allesomvattend, maar het zijn er wel voldoende om hiermee aan de slag te gaan. Op basis van nieuwste inzichten, scherpen we theorieën hierover aan. Bijvoorbeeld over hoe de hersenen werken.’ De ‘drie breinen’-theorie is verouderd In de tweede helft van de vorige eeuw ontwikkelde de Amerikaanse neurowetenschapper Paul MacLean de theorie dat onze hersenen bestaan uit drie delen. Deze bevatten elk specifieke functies en mogelijkheden. ‘We hebben het dan over het reptielenbrein, het zoogdierenbrein en het mensenbrein. Maar deze theorie is verouderd’, legt Anabelén uit. ‘Stress en bloeddruk hebben wel invloed op je hersenen, maar de basis van deze theorie, dus die drie losse delen, hebben we losgelaten. Wij gaan ervan uit dat de hersenen één geheel zijn.’ ‘Een ander voorbeeld van een tool is gedachtencontrole’, vertelt Anabelén. ‘Dat is een belangrijke tool. Hierin maken we onderscheid in een rationale benadering: van niet-helpende gedachten helpende gedachten maken. Hier hebben we Acceptance and Commitment Therapy (ACT) aan toegevoegd. Dit richt zich vooral op het creëren van psychologische flexibiliteit.’ ‘Het gaat om het accepteren van gedachten, ook negatieve, en dat die gedachte er mag zijn zoals hij is. Vaak willen we van negatieve gedachten af en proberen we ze weg te drukken. Dit gevecht kost veel energie. ACT leert je een andere benadering: een vriendelijkere manier om ermee om te gaan. Het haalt je uit die eindeloze gedachtestroom en brengt je terug naar het hier en nu.’ Mentale weerbaarheid is voor iedereen belangrijk ‘Een andere tool die we gebruiken, is het actie-reflectiemodel. Dit is een heel fijne tool, omdat deze bestaat uit drie hele korte stappen. Stap 1 is: ‘Hoe voel je je hierbij?’ Stap 2 is: ‘Hoe kom ik aan dit gevoel?’. En stap 3 is: ‘Wat ga ik de volgende keer doen? Zo heb je een korte reflectiecyclus waar je meteen mee aan de slag kunt gaan’, vertelt Anabelén. ‘Waarom mentale weerbaarheid zo belangrijk is? Politiemedewerkers maken natuurlijk meer impactvolle gebeurtenissen mee dan burgers. Maar tegelijk vinden ze het belangrijk om betekenisvol werk te doen, dat ze het er voor over hebben om die gebeurtenissen mee te maken Het is wel belangrijk dat ze hun werk goed doen en kunnen blijven doen.’ ‘Tegelijk kunnen de nieuwe onderwijsmaterialen iedereen helpen die niet lekker in z’n vel zit. Maar ook juist wie zich heel goed voelt. Denk maar aan wanneer je verliefd bent. Hoe moeilijk is het dan niet om je aandacht erbij te houden?’